A oto próbka tekstu naukowego napisanego przeze mnie w celach marketingowych, oczywiście moje zainteresowania
i możliwości obejmują również inne dziedziny naukowe takie jak:
Prawo
Administracja
Politologia
Nauki ekonomiczne
Prasoznawstwo
Dyplomacja
Stosunki międzynarodowe
Pedagogika
Historia
Archeologia i inne…
Niewielki fragment hipotetycznej pracy poświęconej Międzynarodowemu Trybunałowi Sprawiedliwości
W stosunkach międzynarodowych między państwami dość często dochodzi
do sporów, które mogą być rozwiązywane na drodze siłowej,
ale chcąc tego uniknąć można próbować je rozstrzygnąć w
sposób polubowny1.
Tym
właśnie zajmuje się Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości:
MTS (ang. International Court of Justice, franc. Cour Internationale
de Justice).
Jest to główny organ sądowy ONZ z siedzibą w Hadze. Powstał on
na mocy Karty Narodów Zjednoczonych, gdzie można przeczytać, że:
„Jako główne organa Narodów Zjednoczonych ustanawia się: Ogólne Zgromadzenie,
Radę Bezpieczeństwa, Radę Gospodarczą i Społeczną, Radę Powierniczą,
Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości oraz Sekretariat”2.
Wiele informacji na temat MTS można znaleźć w jego statucie3,
gdzie zostały określone jego zasady działania, struktura, kompetencje
i inne kwestie z nim związane.
Załącznik:
Karta Narodów Zjednoczonych na podstawie http://www.unic.un.org.pl/dokumenty/karta_onz.php:
„KARTA NARODÓW ZJEDNOCZONYCH
My, Ludy Narodów Zjednoczonych, zdecydowane
- uchronić przyszłe pokolenia od klęsk wojny, która dwukrotnie za naszego życia wyrządziła
ludzkości niewypowiedziane cierpienia,
- przywrócić wiarę w podstawowe prawa człowieka, w godność i wartość człowieka, w
równouprawnienie mężczyzn i kobiet, w równość narodów dużych
i małych,
- stworzyć warunki umożliwiające utrzymanie sprawiedliwości i poszanowania zobowiązań,
wynikających z traktatów i innych źródeł prawa międzynarodowego,
oraz popierać postęp społeczny i poprawę warunków życia w większej
wolności,
- i w tym celu
- postępować tolerancyjnie i współżyć w pokoju jak dobrzy sąsiedzi,
- zjednoczyć swe siły dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa,
- zapewnić - przez przyjęcie zasad i ustanowienie metod - aby siły zbrojne były używane
tylko we wspólnym interesie,
- korzystać z urządzeń
międzynarodowych w celu popierania gospodarczego i społecznego postępu
wszystkich narodów -
- postanowiliśmy
zjednoczyć nasze wysiłki dla wypełnienia tych zadań.
Zgodnie z tym Rządy nasze, za pośrednictwem zebranych w mieście San Francisco
Przedstawicieli, którzy okazali swoje pełnomocnictwa, uznane za dobre
i sporządzone w należytej formie, zgodziły się przyjąć niniejszą
Kartę Narodów Zjednoczonych i utworzyć organizację
międzynarodową pod nazwą Organizacji Narodów Zjednoczonych.
Rozdział
I
CELE I ZASADY
Artykuł 1
Cele Organizacji
Narodów Zjednoczonych są następujące:
- Utrzymać międzynarodowy pokój i bezpieczeństwo, stosując skuteczne środki zbiorowe dla zapobiegania
zagrożeniom pokoju i ich usuwania, tłumienia aktów agresji i innych
naruszeń pokoju, łagodzić i załatwiać - w drodze pokojowej, według
zasad sprawiedliwości i prawa międzynarodowego - spory lub sytuacje
mogące prowadzić do naruszenie pokoju.
- Rozwijać przyjazne
stosunki między narodami, oparte na poszanowaniu zasady równouprawnienia
i samostanowienia narodów, i stosować inne odpowiednie środki dla
wzmocnienia powszechnego pokoju.
- Doprowadzić do
współdziałania międzynarodowego w rozwiązywaniu zagadnień o charakterze
gospodarczym, społecznym, kulturalnym lub humanitarnym, jak również
popierać i zachęcać do poszanowania praw człowieka i podstawowych
wolności dla wszystkich, bez względu na rasę, płeć, język lub
wyznanie.
- Być ośrodkiem
uzgadniającym działalność międzynarodową, zmierzającą do osiągnięcia
tych wspólnych celów.
Artykuł 2
Dla osiągnięcia
celów ustalonych w artykule 1 Organizacja i jej członkowie postępować
będą według następujących zasad:
- Organizacja opiera
się na zasadzie suwerennej równości wszystkich członków.
- Wszyscy członkowie,
w celu zapewnienia sobie praw i korzyści wynikających z członkostwa,
wykonywać będą w dobrej wierze zobowiązania przyjęte przez nich
zgodnie z niniejszą Kartą.
- Wszyscy członkowie
załatwiać będą swe spory międzynarodowe środkami pokojowymi w
taki sposób, aby nie dopuścić do zagrożenia międzynarodowego pokoju
i bezpieczeństwa oraz sprawiedliwości.
- Wszyscy członkowie
powstrzymają się w swych stosunkach międzynarodowych od stosowania
groźby lub użycia siły przeciwko całości terytorialnej lub niepodległości
któregokolwiek państwa.
- Członkowie Organizacji
okażą jej wszelką pomoc w każdej akcji podjętej zgodnie z niniejszą
Kartą i powstrzymają się od udzielenia pomocy jakiemukolwiek państwu,
przeciwko któremu Organizacja zastosowała akcję prewencji lub przymusu.
- Organizacja zapewni,
aby państwa, które nie są jej członkami, postępowały zgodnie z
niniejszymi zasadami w stopniu koniecznym do utrzymania międzynarodowego
pokoju i bezpieczeństwa.
- Żadne postanowienie
niniejszej Karty nie upoważnia Organizacji Narodów Zjednoczonych do
interwencji w sprawach, które z istoty swej należą do kompetencji
wewnętrznej któregokolwiek państwa, ani do żądania od członków,
aby przekazywali takie sprawy do załatwienia według niniejszej Karty.
Powyższa zasada nie dotyczy możności zastosowania środków przymusu
przewidzianych w rozdziale VII.
Rozdział II
CZŁONKOWSTWO
Artykuł 3
Pierwotnymi
członkami Organizacji Narodów Zjednoczonych są państwa, które
bądź uczestniczyły w konferencji Narodów Zjednoczonych w San
Francisco, bądź uprzednio podpisały Deklarację Narodów
Zjednoczonych z dnia 1 stycznia 1942 roku oraz podpiszą niniejszą
Kartę i ratyfikują ją zgodnie z artykułem 110.
Artykuł
4
- Do Organizacji Narodów
Zjednoczonych mogą być przyjęte wszystkie inne państwa miłujące
pokój, które przyjmą zobowiązania zawarte w niniejszej Karcie i
zdaniem Organizacji, zdolne są i pragną zobowiązania te wykonywać.
- Przyjęcie takiego
państwa do Organizacji Narodów Zjednoczonych nastąpi decyzją Zgromadzenia
Ogólnego, powzięte na zlecenie Rady Bezpieczeństwa.
Artykuł 5
Zgromadzenie
Ogólne może, na zlecenia Rady Bezpieczeństwa, zawiesić w korzystaniu
z praw i przywilejów członkowskich członka Organizacji Narodów Zjednoczonych,
przeciwko któremu Rada Bezpieczeństwa zastosowała akcję prewencji
lub przymusu. Rada Bezpieczeństwa może korzystanie z tych praw i przywilejów
przywrócić.
Artykuł
6
Zgromadzenie
Ogólne może, na zlecenie rady Bezpieczeństwa, wykluczyć z Organizacji
Narodów Zjednoczonych członka, który uporczywie łamie zasady niniejszej
karty.
Rozdział III
ORGANA
Artykuł 7
- Jako główne organa
Organizacji Narodów Zjednoczonych ustanawia się: Zgromadzenie Ogólne,
Radę Bezpieczeństwa, Radę Gospodarczą i Społeczną, Radę Powierniczą,
Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości oraz Sekretariat.
- Wolno tworzyć,
zgodnie z niniejszą Kartą, organa pomocnicze, jakie okażą się konieczne.
Artykuł
8
Wszelkie stanowiska
w głównych i pomocniczych organach Organizacji Narodów Zjednoczonych
dostępne będą dla mężczyzn i kobiet, bez ograniczeń
i na równych warunkach.
Rozdział
IV
ZGROMADZENIE
OGÓLNE
SKŁAD
Artykuł
9
- Zgromadzenie Ogólne
Składa się z wszystkich członków Organizacji narodów Zjednoczonych.
- Każdy członek
może mieć najwyżej pięciu przedstawicieli w Zgromadzeniu Ogólnym.
FUNKCJE
I KOMPETENCJE
Artykuł
10
Zgromadzenie
Ogólne może omawiać wszelkie zagadnienia lub sprawy wchodzące
w zakres niniejszej Karty albo dotyczące kompetencji i funkcji któregokolwiek
organu przewidzianego w niniejszej Karcie, Jak również może
ono, z zastrzeżeniem postanowień artykułu 12, udzielać
w związku z takimi zagadnieniami i sprawami zaleceń członkom
Organizacji Narodów Zjednoczonych albo Radzie Bezpieczeństwa, albo
też członkom Organizacji Narodów Zjednoczonych i Radzie Bezpieczeństwa.
Artykuł
11
- Zgromadzenie Ogólne
może rozważać ogólne zasady współdziałania nad utrzymaniem międzynarodowego
pokoju i bezpieczeństwa, włączając w to zasady rozbrojenia i regulowania
zbrojeń, oraz w związku z tymi zasadami może udzielać zaleceń członkowskich
Organizacji Narodów Zjednoczonych albo Radzie Bezpieczeństwa, albo
też członkom Organizacji Narodów Zjednoczonych i Radzie Bezpieczeństwa.
- Zgromadzenie Ogólne
może omawiać każdą sprawę dotyczącą utrzymania międzynarodowego
pokoju i bezpieczeństwa, wniesioną przez członka Organizacji albo
przez Radę Bezpieczeństwa, albo też, zgodnie z ustępem 2 artykułu
35, przez państwo nie będące członkiem Organizacji, może ono, z
zastrzeżeniem przewidzianym w artykule 12, udzielać w tych sprawach
zaleceń zainteresowanemu państwu lub państwom albo Radzie Bezpieczeństwa,
albo jednym i drugim. Każdą sprawę, w związku z którą konieczne
jest przeprowadzenie akcji, Zgromadzenie Ogólne przekaże Radzie Bezpieczeństwa
przed jej omówieniem lub po omówieniu.
- Zgromadzenie Ogólne
może zwrócić uwagę Rady Bezpieczeństwa na sytuacje, które mogą
zagrażać międzynarodowemu pokojowi i bezpieczeństwu. Kompetencje
Zgromadzenia Ogólnego, określone w niniejszym artykule, nie ograniczają
ogólnego zakresu artykułu 10.
Artykuł
12
- Gdy Rada Bezpieczeństwa
pełni w związku z jakimś sporem lub sytuacją funkcje powierzone
jej przez niniejszą Kartę; Zgromadzenie Ogólne nie może udzielać
jej żadnych zleceń odnoszących się do tego sporu lub sytuacji, chyba
że Rada Bezpieczeństwa tego zażąda.
- Sekretarz Generalny
za zgodą Rady Bezpieczeństwa zawiadamia Zgromadzenie Ogólne na każdej
jego sesji o wszystkich jego sprawach dotyczących utrzymania międzynarodowego
pokoju i bezpieczeństwa, którymi zajmuje się Rada Bezpieczeństwa;
gdy tylko Rada Bezpieczeństwa przestanie się zajmować taką sprawą,
Sekretarz generalny zawiadomi o tym niezwłocznie Zgromadzenie Ogólne,
a w przerwach między jego sesjami - członków Organizacji.
Artykuł
13
- Zgromadzenie Ogólne
inicjuje badania i udziela zaleceń w celu:
- rozwijania współdziałania
międzynarodowego i jego kodyfikacji;
- popierania współdziałania
międzynarodowego w dziedzinach gospodarczej, społecznej, kulturalnej,
wychowawczej i zdrowia oraz przyczynienia się do urzeczywistnienia
praw człowieka i podstawowych wolności przez wszystkich, bez różnicy
rasy, płci, języka i wyznania.
- Dalsze obowiązki,
funkcje i zadania Zgromadzenia Ogólnego w sprawach wymienionych powyżej
w punkcie 1 b) określone są w Rozdziałach IX i X.
Artykuł
14
Z zastrzeżeniem
postanowień artykułu 12 Zgromadzenie Ogólne może zalecać
sposoby pokojowego załatwienia wszelkich sytuacji, bez względu
na źródło ich powstania, które, zdaniem Zgromadzenia, mogą
zaszkodzić powszechnemu dobru lub przyjaznym stosunkom między
narodami, nie wyłączając sytuacji wynikających z naruszenia postanowień
niniejszej Karty, określających cele i zasady Organizacji Narodów
Zjednoczonych.
Artykuł
15
- Zgromadzenie Ogólne
otrzymuje roczne i specjalne sprawozdania Rady bezpieczeństwa; sprawozdania
te powinny zawierać zestawienie środków, jakie Rada Bezpieczeństwa
postanowiła zastosować lub zastosowała w celu utrzymania międzynarodowego
pokoju i bezpieczeństwa.
- Zgromadzenie Ogólne
otrzymuje i bada sprawozdania innych organów Organizacji Narodów Zjednoczonych.
Artykuł
16
W zakresie
międzynarodowego systemu powiernictwa Zgromadzenie Ogólne pełni funkcje
powierzone mu w Rozdziałach XII i XIII, między innymi zatwierdza układy
powiernicze dla obszarów nie uznanych za strategiczne.
Artykuł
17
- Zgromadzenie ogólne
bada i zatwierdza budżet Organizacji.
- Członkowie Organizacji
pokrywają jej wydatki w stosunku ustalonym przez Zgromadzenie Ogólne.
- Zgromadzenie Ogólne
bada i zatwierdza wszelkie układy finansowe i budżetowe z organizacjami
wyspecjalizowanymi, wymienionymi w artykule 57, oraz bada budżety administracyjne
tych organizacji w celu udzielania im zaleceń.
GŁOSOWANIE
Artykuł
18
- Każdy członek
Zgromadzenia Ogólnego ma jeden głos.
- Decyzje Zgromadzenia
Ogólnego w ważnych sprawach zapadają większością dwóch trzecich
głosów członków obecnych i głosujących. Do takich spraw należą:
zalecenia dotyczące utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa,
wybór niestałych członków Rady Bezpieczeństwa, wybór członków
Rady Gospodarczej i Społecznej, wybór członków rady Powierniczej
w myśl punktu 1 c) artykułu 86, przyjmowanie nowych członków do
Organizacji, zawieszanie w korzystaniu z praw i przywilejów członkowskich,
wykluczanie członków z Organizacji, sprawy dotyczące funkcjonowania
systemu powiernictwa i sprawy budżetowe.
- Decyzje w innych
sprawach, włączając w to ustalenie dodatkowych kategorii spraw, wymagających
rozstrzygnięcia większością dwóch trzecich głosów, zapadają
większością głosów członków obecnych i głosujących.
Artykuł
19
Członek Organizacji
Narodów Zjednoczonych, który zalega z opłatą składek na rzecz
Organizacji, nie ma prawa głosowania na Zgromadzeniu Ogólnym, jeżeli
zaległość wynosi lub przekracza sumę składek należnych za
ostatnie dwa lata. Zgromadzenie Ogólne może jednak zezwolić
takiemu członkowi na głosowanie, jeżeli uzna, że zaległość wynika
z przyczyn od danego członka niezależnych.
POSTĘPOWANIE
Artykuł
20
Zgromadzenie
Ogólne zbiera się na doroczne sesje zwyczajne, a jeśli wymagają
tego okoliczności, również na sesje nadzwyczajne. Sekretarz
Generalny zwołuje sesje nadzwyczajne na żądanie Rady Bezpieczeństwa
lub na żądanie większości członków Organizacji.
Artykuł
21
Zgromadzenie
Ogólne uchwala swój regulamin i wybiera przewodniczącego na każdą
sesję.
Artykuł
22
Zgromadzenie
Ogólne może tworzyć organa pomocnicze, jakie uzna za niezbędne
do pełnienia swoich funkcji.
Rozdział
V
RADA BEZPIECZEŃSTWA
SKŁAD
Artykuł
23
- Rada Bezpieczeństwa
składa się z piętnastu członków Organizacji Narodów Zjednoczonych.
Republika Chińska, Francja, Związek Socjalistycznych Republiki Radzieckich,
Zjednoczone królestwo Wielkiej Brytanii i Północnej Irlandii oraz
Stany Zjednoczone Ameryki są stałymi członkami Rady bezpieczeństwa.
Zgromadzenie Ogólne wybiera dziesięciu innych członków Organizacji
jako niestałych członków Rady Bezpieczeństwa, mając szczególnie
na uwadze przede wszystkim zasługi poszczególnych członków w utrzymaniu
międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa, w realizacji innych celów
Organizacji oraz słuszny podział geograficzny.
- Niestałych członków
rady bezpieczeństwa wybiera się na okres dwóch lat. W pierwszych
wyborach niestałych członków, po zwiększeniu składu Rady Bezpieczeństwa
z jedenastu do piętnastu członków - czterej dodatkowi członkowie
zostaną wybrani na okres jednego roku. Członek ustępujący nie może
być ponownie wybrany na następujące bezpośrednio dwulecie.
- Każdy członek
Rady Bezpieczeństwa ma w radzie jednego przedstawiciela.
FUNKCJE
I KOMPETENCJE
Artykuł
24
- W celu zapewnienia
szybkiej i skutecznej akcji Organizacji narodów Zjednoczonych członkowie
jej nakładają na Radę Bezpieczeństwa główną odpowiedzialność
za utrzymanie międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa oraz uznają,
że Rada Bezpieczeństwa działa z tytułu tej odpowiedzialności z
ich ramienia.
- Wypełniając te
funkcje Rada Bezpieczeństwa kieruje się celami i zasadami Organizacji
Narodów Zjednoczonych. Szczególne kompetencje udzielone Radzie w tym
zakresie wymienione są w Rozdziałach VI, VII, VIII i XII.
- Rada Bezpieczeństwa
składa Zgromadzeniu Ogólnemu do rozpatrzenia sprawozdania roczne,
a w razie potrzeby również sprawozdania specjalne.
Artykuł
25
Członkowie
Organizacji Narodów Zjednoczonych zgadzają się przyjmować
i wykonywać decyzje Rady Bezpieczeństwa zgodnie z niniejszą
Kartą.
Artykuł
26
W celu zapewnienia
i utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa, przy jak najmniejszym
zużyciu światowych zasobów ludzkich i gospodarczych na zbrojenia,
Rada Bezpieczeństwa obowiązana jest opracować, z pomocą przewidzianego
w artykule 47 Wojskowego Komitetu Sztabowego, planów, które będą
przedłożone członkom Organizacji Narodów Zjednoczonych celem stworzenia
systemu normowania zbrojeń.
GŁOSOWANIE
Artykuł
27
- Każdy członek
Rady Bezpieczeństwa ma jeden głos.
- Decyzje Rady Bezpieczeństwa
w sprawach proceduralnych zapadają, jeżeli oświadczą się za nimi
glosy dziewięciu członków, włączając w to zgodne głosy wszystkich
członków stałych. Przy podejmowaniu decyzji na podstawie Rozdziału
VI i punktu 3 artykułu 52 strona w sporze wstrzymuje się od głosowania.
POSTĘPOWANIE
Artykuł
28
- Rada Bezpieczeństwa
powinna być tak zorganizowana, by mogła pełnić swe funkcje bez przerwy.
W tym celu każdy członek Rady Bezpieczeństwa powinien być stale
reprezentowany w siedzibie organizacji.
- Rada Bezpieczeństwa
odbywa periodyczne posiedzenia, na których każdy jej członek może
być, stosownie do życzenia, reprezentowany przez członka swego rządu
lub przez specjalnie wyznaczonego przedstawiciela.
- Rada bezpieczeństwa
może odbywać posiedzenia poza siedzibą Organizacji, jeśli uzna,
że ułatwi to jej pracę.
Artykuł
29
Rada Bezpieczeństwa
może tworzyć organa pomocnicze, jakie uzna za niezbędne do pełnienia
swych funkcji.
Artykuł
30
Rada Bezpieczeństwa
uchwala swój regulamin, który określa również sposób wyboru
przewodniczącego.
Artykuł
31
Każdy członek
Organizacji Narodów Zjednoczonych nie będący członkiem Rady Bezpieczeństwa
może bez prawa głosowania brać udział w dyskusji nad każdą
sprawą wniesioną do rady Bezpieczeństwa, jeżeli Rada uzna,
że sprawa dotyczy szczególnie interesów tego członka.
Artykuł
32
Rada Bezpieczeństwa
zaprasza członka Organizacji Narodów Zjednoczonych nie będącego
członkiem Rady Bezpieczeństwa lub państwo nie będące członkiem
Organizacji, jeśli jest stroną w sporze rozpoznawanym przez Radę
Bezpieczeństwa, do wzięcia udziału w dyskusji nad tym sporem bez
prawa głosowania. Rada Bezpieczeństwa określi warunki, jakie uzna
za słuszne, dopuszczenie do udziału w dyskusji państwa nie będącego
członkiem Organizacji Narodów Zjednoczonych.
Rozdział
VI
POKOJOWE
ZAŁATWIANIE SPORÓW
Artykuł
33
- Strony w sporze,
którego dalsze trwanie może zagrażać utrzymaniu międzynarodowego
pokoju i bezpieczeństwa, będą przede wszystkim szukały rozwiązania
w drodze rokowań, badań, pośrednictwa, pojednania, arbitrażu, rozstrzygnięcia
sądowego, odwołania się do organizacji lub układów regionalnych
albo w drodze innych środków pokojowych według własnego wyboru.
- Rada Bezpieczeństwa
wezwie strony do rozstrzygnięcia sporu takimi środkami, gdy uzna to
za konieczne.
Artykuł
34
Rada Bezpieczeństwa
może badać każdy spór lub każdą sytuację, która może
doprowadzić do nieporozumień międzynarodowych lub wywołać
spór, w celu ustalenia, czy dalsze trwanie sporu lub sytuacji może
zagrażać utrzymaniu międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa.
Artykuł
35
- Każdy członek
Organizacji Narodów Zjednoczonych może zwrócić uwagę Radzie Bezpieczeństwa
lub Zgromadzenia Ogólnego na spór, w którym jest stroną, jeśli
w zakresie tego sporu przyjmie uprzednio zobowiązania wynikające z
postanowień niniejszej Karty o pokojowym załatwianiu sporów.
- Postępowanie przed
Zgromadzeniem Ogólnym w sprawach, na które zwrócono jego uwagę w
myśl niniejszego artykułu, podlega przepisom artykułów 11 i 12.
Artykuł
36
- W każdym stadium
sporu o charakterze określonym w artykule 33 lub sytuacji o podobnym
charakterze Rada Bezpieczeństwa może zalecić odpowiednią procedurę
lub sposób załagodzenia.
- Rada Bezpieczeństwa
weźmie pod uwagę procedurę już przyjętą przez strony dla załagodzenia
tego sporu.
- Przy udzielaniu
zaleceń na podstawie niniejszego artykułu Rada Bezpieczeństwa uwzględni
również, że spory o charakterze prawnym strony powinny w zasadzie
wnosić do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości, stosownie
do postanowień jego Statusu.
Artykuł
37
- Strony przekazują
Radzie Bezpieczeństwa spór należący do kategorii określonej w artykule
33, którego nie zdołały załatwić sposobami wymienionymi w tym artykule.
- Jeżeli Rada Bezpieczeństwa
uzna, że dalsze trwanie sporu może rzeczywiście zagrozić utrzymaniu
międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa, zadecyduje ona, czy należy
zastosować środki przewidziane w artykule 36, czy też zalecić takie
warunki załatwienia sporu, jakie Rada Bezpieczeństwa uzna za stosowne.
Artykuł
38
Niezależnie
od postanowień artykułów 33-37 Rada Bezpieczeństwa może na
żądanie wszystkich stron w sporze czynić stronom zalecenia w
celu pokojowego załatwienia sporu.
Rozdział
VII
AKCJA W
RAZIE ZAGROŻENIA POKOJU, NARUSZENIA POKOJU I AKTÓW AGRESJI
Artykuł
39
Rada Bezpieczeństwa
stwierdza istnienie zagrożenia lub naruszenia pokoju bądź aktu
agresji oraz udziela zaleceń lub decyduje, jakie środki należy
zastosować w myśl artykułów 41 i 42 w celu utrzymania lub przywrócenia
międzynarodowego pokoju lub bezpieczeństwa.
Artykuł
40
Aby zapobiec
zaostrzeniu się sytuacji, Rada Bezpieczeństwa może, przed udzieleniem
zaleceń lub wydaniem decyzji o zastosowaniu środków przewidzianych
w artykule 39, wezwać strony zainteresowane, aby zastosowały
się do zarządzeń tymczasowych, jakie Rada uzna za konieczne
lub pożądane. Takie zarządzenie tymczasowe nie przesądzają
praw, roszczeń lub stanowiska stron. Rada Bezpieczeństwa wyciągnie
odpowiednie wnioski z niezastosowania się do takich zarządzeń.
Artykuł
41
Rada Bezpieczeństwa
może zadecydować, jakie środki nie wymagające użycia siły zbrojnej
należy zastosować dla skutecznego przeprowadzenia jej decyzji
oraz może wezwać członków Organizacji Narodów Zjednoczonych
do zastosowania takich środków. Środki te mogą obejmować
zupełne lub częściowe przerwanie stosunków gospodarczych oraz komunikacji:
kolejowej, lotniczej, pocztowej, telegraficznej, radiowej i innej, jak
również zerwanie stosunków dyplomatycznych.
Artykuł
42
Jeżeli Rada
Bezpieczeństwa uzna, że środki przewidziane w artykule 41 mogłyby
okazać się niewystarczającymi albo już okazały się
niewystarczającymi, jest ona władna podjąć taką akcję
przy pomocy sił powietrznych, morskich lub lądowych, jaka mogłaby
okazać się konieczną do utrzymania albo przywrócenia
międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. Akcja taka może polegać
na demonstracjach, blokadzie i innych operacjach sił zbrojnych
powietrznych, morskich lub lądowych członków Narodów Zjednoczonych.
Artykuł
43
- W celu przyczynienia
się do utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa, wszyscy
członkowie Narodów Zjednoczonych zobowiązują się dać do rozporządzenia
Radzie Bezpieczeństwa, na jej żądanie i stosownie do specjalnego
porozumienia lub porozumień, niezbędne do utrzymania międzynarodowego
pokoju i bezpieczeństwa siły zbrojne, pomoc i ułatwienia, włączając
w to prawo przemarszu.
- Takie porozumienie
lub porozumienia określą liczbę i rodzaj sił zbrojnych, stopień
ich pogotowia i ich ogólną dyslokację oraz rodzaj ułatwień i pomocy,
których należy dostarczyć.
- Rokowania o zawarcie
porozumienia lub porozumień zostaną podjęte możliwie najprędzej
z inicjatywy Rady Bezpieczeństwa. Będą one zawarte między Radą
Bezpieczeństwa a członkami Organizacji lub między Radą Bezpieczeństwa
a grupami tych członków i będą ratyfikowane przez państwa podpisujące
w trybie przewidzianym przez ich konstytucje.
Artykuł
44
Gdy Rada Bezpieczeństwa
zadecyduje użycie siły, to zanim zażąda od członka, który nie
jest w niej reprezentowany, dostarczenia sił zbrojnych w wykonaniu
zobowiązań zaciągniętych przez niego na mocy artykułu 43,
powinna zaprosić tego członka, o ile on tego zażąda, do wzięcia
udziału w podejmowaniu decyzji przez Radę Bezpieczeństwa w sprawie
użycia kontyngentu sił zbrojnych dostarczonych przez tego członka.
Artykuł
45
Dla umożliwienia
Narodom Zjednoczonym stosowania nie cierpiących zwłoki zarządzeń
wojskowych, członkowie Organizacji obowiązani są trzymać
w gotowości do natychmiastowego użycia kontyngenty narodowych sił
lotniczych, przeznaczone do skombinowanej międzynarodowej akcji represyjnej.
Siła i stopień pogotowia tych kontyngentów oraz plany ich akcji
skombinowanej będą ustalone przez Radę Bezpieczeństwa
przy pomocy Komitetu Sztabu Wojskowego w granicach określonych w specjalnym
porozumieniu lub porozumieniach, o których mowa w artykule 43.
Artykuł
46
Plany użycia
sił zbrojnych układa Rada Bezpieczeństwa przy pomocy Komitetu
Sztabu Wojskowego.
Artykuł
47
- Będzie utworzony
Komitet Sztabu Wojskowego dla udzielania rad i pomocy Radzie Bezpieczeństwa
we wszystkich sprawach odnoszących się do jej potrzeb wojskowych w
związku z utrzymaniem międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa, do
użycia i dowództwa sił zbrojnych oddanych do jej rozporządzenia,
tudzież do uregulowania zbrojeń i możliwego rozbrojenia.
- Komitet Sztabu Wojskowego
będzie się składał z Szefów Sztabu stałych członków Rady Bezpieczeństwa
albo z ich przedstawicieli. Każdy członek Narodów Zjednoczonych,
nie reprezentowany stale w Komitecie, będzie przez Komitet zaproszony
do współpracy ilekroć skuteczność wywiązywania się Komitetu z
jego obowiązków wymagać będzie udziału tego członka w pracach
Komitetu.
- Komitet Sztabu Wojskowego
ponosić będzie odpowiedzialność wobec Rady Bezpieczeństwa za kierownictwo
strategiczne wszelkimi siłami zbrojnymi, oddanymi do rozporządzenia
Radzie Bezpieczeństwa. Zagadnienia, związane z dowodzeniem takimi
siłami zbrojnymi, będą opracowane później.
- Komitet Sztabu Wojskowego,
po otrzymaniu upoważnienia od Rady Bezpieczeństwa i po naradzeniu
się z właściwymi organizacjami regionalnymi, będzie mógł tworzyć
regionalne podkomitety.
Artykuł
48
- Akcję, potrzebną
do wykonania postanowień Rady Bezpieczeństwa, zmierzających do utrzymania
międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa, powinni podejmować wszyscy
członkowie Narodów Zjednoczonych, albo niektórzy z nich, zależnie
od decyzji Rady Bezpieczeństwa.
- Takie postanowienia
będą wykonywane przez członków Narodów Zjednoczonych bezpośrednio,
jak również w formie ich akcji w odpowiednich organizacjach międzynarodowych,
których są oni członkami.
Artykuł
49
Członkowie
Narodów Zjednoczonych powinni jednoczyć się, udzielając sobie
wzajemnie pomocy przy wykonywaniu zarządzeń uchwalonych przez
Radę Bezpieczeństwa.
Artykuł
50
Jeżeli Rada
Bezpieczeństwa podejmie środki zapobiegawcze lub represyjne przeciwko
jakiemuś państwu, każde inne państwo, będące czy nie będące
członkiem Narodów Zjednoczonych, które, na skutek przeprowadzenia
tych zarządzeń, znalazło się w obliczu specjalnych zagadnień
gospodarczych, będzie miało prawo zwrócić się do Rady
Bezpieczeństwa o radę co do sposobu rozwiązania tych zagadnień.
Artykuł
51
Nic w niniejszej
Karcie nie może uchybiać niepozbywalnemu prawu do samoobrony
indywidualnej lub zbiorowej w przypadku napaści zbrojnej na któregokolwiek
członka Narodów Zjednoczonych, zanim Rada Bezpieczeństwa nie podejmie
niezbędnych zarządzeń w celu utrzymania międzynarodowego pokoju
i bezpieczeństwa. Środki podjęte przez członków w wykonaniu tego
prawa do samoobrony będą natychmiast podane do wiadomości Radzie
Bezpieczeństwa i w niczym nie mogą uszczuplać władzy i
odpowiedzialności Rady Bezpieczeństwa, wynikających z niniejszej
Karty, do podejmowania w każdym czasie takiej akcji, jaką ona
uzna za niezbędną do utrzymania lub przywrócenia międzynarodowego
pokoju i bezpieczeństwa.
Rozdział
VIII. POROZUMIENIE REGIONALNE.
Artykuł
52
- Nic w niniejszej
Karcie nie wyłącza istnienia porozumień lub organizacji regionalnych,
mających na celu zajmowanie się sprawami, będącymi w związku z
utrzymaniem międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa, a które nadają
się do akcji regionalnej, byleby takie porozumienia lub organizacje
i ich działalność dały się pogodzić z celami i zasadami Narodów
Zjednoczonych.
- Członkowie Narodów
Zjednoczonych, którzy uczestniczą w takich porozumieniach, albo tworzą
takie organizacje, powinni, zanim odwołają się do Rady Bezpieczeństwa,
dołożyć wszelkich starań, żeby doprowadzić do skutku pokojowe
załatwienie sporów lokalnych w ramach takich porozumień regionalnych
lub przy pomocy takich organizacji regionalnych.
- Rada Bezpieczeństwa
powinna popierać rozwój pokojowego załatwiania sporów lokalnych
w ramach takich porozumień regionalnych albo przy pomocy takich organizacji
regionalnych, czy to na skutek inicjatywy państw zainteresowanych,
czy też na skutek swej własnej inicjatywy.
- Artykuł niniejszy
w niczym nie uchybia stosowaniu artykułów 34 i 35.
Artykuł
53
- Rada Bezpieczeństwa
powinna tam, gdzie to okaże się stosownym, posiłkować się takimi
porozumieniami lub organizacjami regionalnymi do przeprowadzania, pod
swoją władzą, akcji represyjnej. Wszelako żadna akcja represyjna
nie może być podjęta w ramach porozumień regionalnych albo przy
pomocy organizacji regionalnych bez upoważnienia Rady Bezpieczeństwa;
wyjątek stanowią zarządzenia przewidziane w artykule 107 lub w porozumieniach
regionalnych, skierowane przeciwko któremu bądź z państw nieprzyjacielskich,
tak jak je określa ustęp 2 niniejszego artykułu, a wymierzone przeciwko
odnowieniu się polityki napastniczej ze strony którego bądź z tych
państw, aż do czasu gdy, na żądanie zainteresowanych państw, organizacja
będzie mogła wziąć na siebie odpowiedzialność za niedopuszczenie
do dalszej agresji ze strony takiego państwa.
- Wyrażenie "państwo
nieprzyjacielskie", użyte w ustępie 1 niniejszego artykułu,
stosuje się do każdego państwa, które, podczas Drugiej Wojny Światowej,
było nieprzyjacielem którego bądź z sygnatariuszy niniejszej Karty.
Artykuł
54
Rada Bezpieczeństwa
powinna być w każdym czasie dokładnie informowana o działaniach
podjętych lub zamierzonych w ramach porozumień regionalnych albo
przy pomocy organizacji regionalnych dla utrzymania międzynarodowego
pokoju i bezpieczeństwa.
Rozdział
IX MIĘDZYNARODOWA WSPÓŁPRACA GOSPODARCZA I SPOŁECZNA
Artykuł
55
Mając na widoku
stworzenie warunków stałości i dobrobytu, które są niezbędne
do pokojowych i przyjaznych stosunków między narodami, opartych na
poszanowaniu zasady równouprawnienia i samostanowienia ludów, Narody
Zjednoczone będą popierały:
- podniesienie stopy
życiowej, pełne zatrudnienie oraz warunki postępu i rozwoju gospodarczego
i społecznego;
- rozwiązywanie międzynarodowych
zagadnień gospodarczych, społecznych, zdrowotnych i innych z nimi
związanych, jak również międzynarodowej współpracy kulturalnej
i oświatowej;
- powszechne poszanowanie
i zachowywanie ludzkich praw i wolności podstawowych dla wszystkich
bez różnicy rasy, płci, języka lub religii.
Artykuł
56
Wszyscy członkowie
zobowiązują się podejmować wspólną i samodzielną
akcję łącznie z Organizacją dla dopięcia celów, wymienionych
w artykule 55.
Artykuł
57
- Różne wyspecjalizowane
organizacje, ustanowione na podstawie porozumień międzyrządowych
i obarczone szeroką, w ich aktach zasadniczych określoną, odpowiedzialnością
międzynarodową w dziedzinie gospodarczej, społecznej, kulturalnej,
oświatowej, zdrowotnej i pokrewnych powinny wejść w związek z Narodami
Zjednoczonymi zgodnie z postanowieniami artykułu 63.
- Takie organizacje,
związane w ten sposób z Narodami Zjednoczonymi, będą w dalszym ciągu
oznaczane jako organizacje wyspecjalizowane.
Artykuł
58
Organizacja
udzielać będzie zaleceń w związku z koordynacją
programów i działalności organizacji wyspecjalizowanych.
Artykuł
59
W razie potrzeby
Organizacja spowoduje podjęcie rokowań pomiędzy państwami zainteresowanymi
w celu tworzenia wszelkich nowych organizacji wyspecjalizowanych, potrzebnych
do osiągnięcia celów, wymienionych w artykule 55.
Artykuł
60
Odpowiedzialność
za spełnienie funkcji Organizacji, wymienionych w niniejszym Rozdziale,
obarczać będzie Ogólne Zgromadzenie oraz, pod nadzorem Ogólnego
Zgromadzenia, Radę Gospodarczą i Społeczną, której w
tym celu przysługiwać będą uprawnienia wyszczególnione
w Rozdziale X.
Rozdział
X
RADA GOSPODARCZA
I SPOŁECZNA
Skład
Artykuł
61
- Rada Gospodarcza
i Społeczna składać się będzie z pięćdziesięciu czterech członków
Organizacji Narodów Zjednoczonych, wybranych przez Zgromadzenie Ogólne.
- Z zastrzeżeniem
postanowień ustępu 3, wybierać się będzie corocznie osiemnastu
członków Rady Gospodarczej i Społecznej na okres trzech lat. Członek
ustępujący może być bezpośrednio wybrany ponownie.
- Przy pierwszych
wyborach, po zwiększeniu liczby członków Rady Gospodarczej i Społecznej
z dwudziestu siedmiu do pięćdziesięciu czterech, obok członków
wybranych na miejsce dziewięciu członków, których kadencja w Radzie
upłynie w końcu tego roku, zostanie wybranych dodatkowo dwudziestu
siedmiu członków. Okres urzędowania dziewięciu spośród tych dwudziestu
siedmiu dodatkowo wybranych członków upłynie z końcem jednego roku,
dziewięciu zaś innych członków z upływem dwóch lat, w trybie ustalonym
przez Zgromadzenie Ogólne.
- Każdy członek
Rady Gospodarczej i Społecznej mieć w niej będzie jednego przedstawiciela.
Funkcje
i uprawnienia.
Artykuł
62
- Rada Gospodarcza
i Społeczna władna jest podejmować lub zapoczątkować badania i
sprawozdania w związku z międzynarodowymi zagadnieniami gospodarczymi,
społecznymi, kulturalnymi, oświatowymi, zdrowotnymi i pokrewnymi oraz
może udzielać zaleceń w tego rodzaju sprawach Ogólnemu Zgromadzeniu,
członkom Narodów Zjednoczonych i zainteresowanym organizacjom wyspecjalizowanym.
- Władna jest ona
udzielać zaleceń w celu przyczyniania się do poszanowania i zachowywania
praw człowieka i podstawowych wolności w stosunku do wszystkich.
- Władna jest ona
opracowywać projekty konwencji w sprawach, wchodzących w zakres jej
kompetencji, dla przedkładania ich Ogólnemu Zgromadzeniu.
- Władna jest ona,
zgodnie z regułami ustanowionymi przez Narody Zjednoczone, zwoływać
konferencje międzynarodowe w sprawach wchodzących w zakres jej kompetencji.
Artykuł
63
- Rada Gospodarcza
i Społeczna władna jest zawierać porozumienia z jakąkolwiek z organizacji
wzmiankowanych w artykule 57, w których będą ustalane warunki, na
jakich dana organizacja wejdzie w związek z Narodami Zjednoczonymi.
Porozumienia takie powinny uzyskać zatwierdzenie Ogólnego Zgromadzenia.
- Władna jest ona
uzgadniać swą działalność z organizacjami wyspecjalizowanymi w
drodze porozumiewania się z nimi i przez udzielanie zaleceń takim
organizacjom, Ogólnemu Zgromadzeniu oraz członkom Narodów Zjednoczonych.
Artykuł
64
- Rada Gospodarcza
i Społeczna władna jest poczynić odpowiednie kroki w celu otrzymywania
regularnie sprawozdań od organizacji wyspecjalizowanych. Władna jest
ona zawierać porozumienia z członkami Narodów Zjednoczonych i z organizacjami
wyspecjalizowanymi w celu otrzymywania sprawozdań o krokach poczynionych
dla wprowadzenia w życie jej własnych zarządzeń tudzież zaleceń
Ogólnego Zgromadzenia w sprawach wchodzących w zakres jej kompetencji.
- Władna jest ona
przesyłać Ogólnemu Zgromadzeniu swoje uwagi o tych sprawozdaniach.
Artykuł
65
Rada Gospodarcza
i Społeczna władna jest udzielać Radzie Bezpieczeństwa informacji
i powinna, na żądanie Rady Bezpieczeństwa, jej pomagać.
Artykuł
66
- Rada Gospodarcza
i Społeczna spełniać będzie takie funkcje, jakie wchodzą w zakres
jej kompetencji, w związku z wykonywaniem zaleceń Ogólnego Zgromadzenia.
- Władna jest ona,
za zgodą Ogólnego Zgromadzenia, oddawać usługi na żądanie członków
Narodów Zjednoczonych i organizacji wyspecjalizowanych.
- Obowiązana jest
ona spełniać wszelkie inne funkcje, wymienione w innych miejscach
niniejszej Karty, lub które mogłyby być jej zlecone przez Ogólne
Zgromadzenie.
Głosowanie
Artykuł
67
- Każdy członek
Rady Gospodarczej i Społecznej posiadać będzie jeden głos.
- Uchwały Rady Gospodarczej
i Społecznej zapadać będą większością głosów członków obecnych
i głosujących.
Procedura.
Artykuł
68
Rada Gospodarcza
i Społeczna będzie tworzyła komisje w dziedzinie gospodarczej i społecznej
oraz dla popierania praw człowieka, a także wszelkie inne komisje,
które mogą okazać się potrzebnymi do spełniania
jej funkcji.
Artykuł
69
W każdej sprawie,
szczególnie obchodzącej jednego z członków Narodów Zjednoczonych,
Rada Gospodarcza i Społeczna powinna zaprosić tego członka do
wzięcia udziału w obradach bez prawa głosu.
Artykuł
70
Rada Gospodarcza
i Społeczna władna jest poczynić zarządzenia, żeby przedstawiciele
organizacji wyspecjalizowanych mogli brać udział, bez prawa głosu,
w jej obradach tudzież w obradach utworzonych przez nią
Komisji oraz żeby jej przedstawiciele mogli brać udział
w obradach organizacji wyspecjalizowanych.
Artykuł
71
Rada Gospodarcza
i Społeczna władna jest poczynić odpowiednie zarządzenia celem
porozumiewania się z organizacjami nie rządowymi, które zajmują
się sprawami, wchodzącymi w zakres jej kompetencji. Zarządzenia
takie mogą być poczynione w porozumieniu z organizacjami
międzynarodowymi, a w razie potrzeby i z organizacjami narodowymi,
po uprzednim zasięgnięciu zdania odnośnego członka Narodów Zjednoczonych.
Artykuł
72
- Rada Gospodarcza
i Społeczna uchwali swoje własne przepisy proceduralne, włączając
w to sposób wyboru swego przewodniczącego.
- Rada Gospodarcza
i Społeczna zbierać się będzie w miarę potrzeby zgodnie ze swym
regulaminem, który powinien zawierać postanowienie o zwoływaniu zebrań
na żądanie większości jej członków.
Rozdział
XI.
DEKLARACJA
W SPRAWIE OBSZARÓW NIE RZĄDZĄCYCH SIĘ
SAMODZIELNIE
Artykuł
73
Członkowie
Narodów Zjednoczonych, którzy ponoszą odpowiedzialność za
zarząd obszarami, których ludność nie dojrzała jeszcze do pełnego
stopnia samorządu, uznają zasadę, że interesy mieszkańców
tych obszarów górują nad innymi, i przyjmują jako święty
obowiązek popierać ze wszystkich sił dobrobyt mieszkańców
tych obszarów, w ramach systemu międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa,
stworzonego przez niniejszą Kartę; w tym celu obowiązują
się:
- zapewnić, szanując
należycie kulturę tych odnośnych ludów, ich postęp w dziedzinie
politycznej, gospodarczej, społecznej i oświatowej, ich sprawiedliwe
traktowanie oraz ich ochronę przed nadużyciami;
- rozwijać samorząd,
mieć należycie na względzie aspiracje polityczne tych ludów oraz
pomagać im w stopniowym rozwoju ich wolnych instytucji politycznych,
biorąc w rachubę szczególne warunki każdego obszaru i jego ludności
tudzież różny stopień ich rozwoju;
- umacniać międzynarodowy
pokój i bezpieczeństwo;
- popierać twórcze
zarządzenia rozwojowe, zachęcać do prowadzenia badań, współpracować
między sobą i z międzynarodowymi organizacjami, gdy i gdziekolwiek
okaże się to właściwym dla praktycznego osiągnięcia celów społecznych,
gospodarczych i naukowych, wymienionych w niniejszym artykule; oraz
- przesyłać regularnie
Sekretarzowi Generalnemu w celach informacyjnych, z zastrzeżeniem ograniczeń
wynikających ze względów bezpieczeństwa lub konstytucyjnych, wiadomości
statyczne i inne natury technicznej, dotyczące warunków gospodarczych,
społecznych i oświatowych na obszarach, za które ponoszą oni odpowiedzialność,
a innych niż obszary, do których odnoszą się
Rozdziały
XII i XIII
Artykuł
74
Członkowie
Narodów Zjednoczonych zgodni są również co do tego, że
ich polityka w stosunku do obszarów, do których odnosi się niniejszy
Rozdział, musi, w nie mniejszym stopniu niż ich polityka w stosunku
do ich rdzennych obszarów, opierać się na ogólnej zasadzie
dobrego sąsiedztwa, przy należytym uwzględnieniu interesów i dobrobytu
reszty świata w dziedzinie społecznej, gospodarczej i handlowej.
Rozdział
XII MIĘDZYNARODOWY SYSTEM POWIERNICTWA
Artykuł
75
Narody Zjednoczone
utworzą pod swym kierownictwem międzynarodowy system powiernictwa
dla zarządzania i nadzorowania tych obszarów, które mogłyby być
włączone do Organizacji na podstawie późniejszych oddzielnych porozumień.
Te obszary będą w dalszym ciągu oznaczane jako obszary powiernicze.
Artykuł
76
Zgodnie z celami
Narodów Zjednoczonych, wyłożonymi w artykule 1 niniejszej Karty,
podstawowe zadania systemu powierniczego powinny polegać na:
- umacnianiu międzynarodowego
pokoju i bezpieczeństwa;
- popieraniu postępu
w dziedzinie politycznej, gospodarczej, społecznej i oświatowej mieszkańców
obszarów powierniczych i ich stopniowego rozwoju w kierunku samorządu
lub niepodległości odpowiednio do szczególnych warunków każdego
obszaru i jego ludności, do swobodnie wyrażonych życzeń odnośnych
ludów i zgodnie z postanowieniami poszczególnych porozumień powierniczych;
- zachęcaniu do poszanowania
praw człowieka i podstawowych swobód dla wszystkich bez różnicy
rasy, płci, języka lub religii oraz do uznawania współzależności
ludów świata; i
- zapewnieniu równego
traktowania wszystkich członków Narodów Zjednoczonych i ich obywateli
w dziedzinie społecznej, gospodarczej i handlowej, jak również równego
traktowania tych ostatnich przy wymiarze sprawiedliwości, bez uszczerbku
dla osiągnięcia wyżej wymienionych celów i z zastrzeżeniem postanowień
artykułu 80.
Artykuł
77
- System powierniczy
będzie stosowany do takich obszarów należących do niżej wymienionych
kategorii, które zostaną mu poddane na podstawie porozumień powierniczych:
- obszary znajdujące
się obecnie pod mandatem;
- obszary, które
mogą być oderwane od państw nieprzyjacielskich w wyniku Drugiej Wojny
Światowej; oraz
- obszary dobrowolnie
poddane pod ten system przez państwa odpowiedzialne za zarząd nimi.
- Będzie przedmiotem
późniejszego porozumienia pytanie, które obszary, należące do powyższych
kategorii będą poddane systemowi powierniczemu i na jakich warunkach.
Artykuł
78
System powierniczy
nie powinien być stosowany do obszarów, które zostały członkami
Narodów Zjednoczonych, wobec tego, że stosunki pomiędzy nimi muszą
opierać się na poszanowaniu zasady równości suwerennej.
Artykuł
79
Warunki powiernictwa
dla każdego obszaru, mającego być poddanym systemowi powierniczemu,
włączając w to wszelkie zmiany lub poprawki, będą uzgodnione
przez państwa bezpośrednio zainteresowane, łącznie z mocarstwem
mandatowym, gdy iść będzie o obszary, znajdujące się pod mandatem
któregoś z członków Narodów Zjednoczonych i warunki te będą
zatwierdzone zgodnie z postanowieniami artykułów 83 i 85.
Artykuł
80
- Wyjąwszy ewentualne
postanowienia poszczególnych porozumień powierniczych, zawartych
zgodnie z artykułami 77, 79 i 81, a poddających każdy obszar systemowi
powierniczemu, i dopóki takie porozumienia nie zostaną zawarte, nic
w niniejszym Rozdziale nie może być interpretowane bezpośrednio ani
pośrednio jako zmieniające w jaki bądź sposób prawo jakiegokolwiek
państwa lub ludu, albo warunki istniejących aktów międzynarodowych,
w których poszczególni członkowie Narodów Zjednoczonych mogliby
być stronami.
- Nie należy wykładać
ustępu 1 niniejszego artykułu w ten sposób, jak gdyby dawał podstawy
do przeciągania lub odkładania rokowań i zawierania porozumień,
mających na celu poddanie obszarów mandatowych i innych systemowi
powierniczemu, jak to jest przewidziane w artykule 77.
Artykuł
81
Porozumienie
powiernicze powinno w każdym przypadku zawierać warunki, na jakich
obszar powierniczy będzie administrowany, oraz wskazywać władzę,
która będzie zarządzała obszarem powierniczym. Władzą taką,
nazywaną w dalszym ciągu władzą administrującą, może
być jedno lub więcej państw albo sama Organizacja.
Artykuł
82
W każdym porozumieniu
powierniczym może być oznaczony okrąg lub okręgi strategiczne,
obejmujące część lub całość obszaru powierniczego, do którego
odnosi się to porozumienie, bez uszczerbku dla jakiegokolwiek
porozumienia, albo porozumień specjalnych, zawartych zgodnie z
artykułem 43.
Artykuł
83
- W stosunku do okręgów
strategicznych wszystkie funkcje Narodów Zjednoczonych, włączając
w to zatwierdzanie treści porozumień powierniczych oraz ich zmian
lub poprawek, wykonywać będzie Rada Bezpieczeństwa.
- Zadania podstawowe,
wymienione w artykule 76, odnoszą się również i do ludności każdego
okręgu strategicznego.
- Z zastrzeżeniem
postanowień porozumień powierniczych i bez uszczerbku dla względów
bezpieczeństwa, Rada Bezpieczeństwa korzystać będzie z pomocy Rady
Powierniczej do wykonywania w okręgach strategicznych tych funkcji,
które, w ramach systemu powiernictwa, należą do Narodów Zjednoczonych,
a dotyczą spraw o charakterze politycznym, gospodarczym, społecznym
i oświatowym.
Artykuł
84
Należeć
będzie do obowiązków władzy administrującej dopilnowanie, żeby
obszar powierniczy odegrał swą rolę w utrzymaniu międzynarodowego
pokoju i bezpieczeństwa. W tym celu władza administrująca władna
jest posługiwać się siłami ochotniczymi, ułatwieniami
i pomocą, pochodzącymi z obszaru powierniczego, zarówno przy wypełnianiu
swych zobowiązań względem Rady Bezpieczeństwa, zaciągniętych
przez nią z uwagi na powyższe zadania, jak również do
obrony lokalnej oraz żeby zapewnić posłuch prawu i utrzymanie
porządku w obrębie obszaru powierniczego.
Artykuł
85
- W stosunku do porozumień
powierniczych, odnoszących się do wszystkich okręgów nie uznanych
za strategiczne, funkcje Narodów Zjednoczonych, włączając w to zatwierdzanie
treści i porozumień powierniczych oraz ich zmian lub poprawek, wykonywać
będzie Ogólne Zgromadzenie.
- Rada Powiernicza,
działając pod władzą Ogólnego Zgromadzenia, obowiązana jest udzielać
mu pomocy przy wykonywaniu tych funkcji.
Rozdział
XIII
RADA POWIERNICZA
Skład
Artykuł
86
- Rada Powiernicza
składać się będzie z następujących członków Narodów Zjednoczonych:
- z członków zarządzających
obszarami powierniczymi;
- z tych członków
wymienionych imiennie w artykule 23, którzy nie zarządzają obszarami
powierniczymi;
- z tylu innych członków,
wybranych przez Ogólne Zgromadzenie na okres lat trzech, ilu potrzeba,
żeby cała ilość członków Rady Powierniczej składała się z równej
liczby tych członków Narodów Zjednoczonych, którzy zarządzają,
i tych którzy nie zarządzają obszarami powierniczymi.
- Każdy członek
Rady Powierniczej wyznaczy jedną osobę, szczególnie do tego nadającą
się, która go będzie w niej reprezentowała.
Funkcje
i uprawnienia
Artykuł
87
Ogólne Zgromadzenie
i znajdująca się pod jego władzą Rada Powiernicza przy
wykonywaniu swych funkcji władne są:
- rozpatrywać sprawozdania,
składane przez władzę administrującą;
- przyjmować petycje
i badać je, zasięgając zdania władzy administrującej;
- odbywać periodyczne
wizytacje odnośnych obszarów powierniczych w terminach uzgodnionych
z władzą administrującą; oraz
- podejmować te i
inne czynności zgodnie z postanowieniami porozumień powierniczych.
Artykuł
88
Rada Powiernicza
ułoży kwestionariusz w sprawie postępów, osiągniętych przez mieszkańców
każdego obszaru powierniczego w dziedzinie politycznej, gospodarczej,
społecznej i oświatowej, a władza administrująca każdego obszaru
powierniczego objętego kompetencją Ogólnego Zgromadzenia, będzie
mu składała doroczne sprawozdanie na podstawie takiego kwestionariusza.
Głosowanie
Artykuł
89
- Każdy członek
Rady Powierniczej posiadać będzie jeden głos.
- Uchwały Rady Powierniczej
zapadać będą większością głosów członków obecnych i głosujących.
Procedura
Artykuł
90
- Rada Powiernicza
uchwali swoje własne przepisy proceduralne, włączając w to sposób
wyboru Przewodniczącego.
- Rada Powiernicza
zbierać się będzie w miarę potrzeby zgodnie ze swym regulaminem,
który powinien zawierać postanowienie o zwoływaniu zebrań na żądanie
większości jej członków.
Artykuł
91
Rada Powiernicza
korzystać będzie, w razie potrzeby, z pomocy Rady Gospodarczej
i Społecznej oraz organizacji wyspecjalizowanych, w sprawach, w których
są one odpowiednio zainteresowane.
Rozdział
XIV.
MIĘDZYNARODOWY
TRYBUNAŁ SPRAWIEDLIWOŚCI.
Artykuł
92
Międzynarodowy
Trybunał Sprawiedliwości będzie głównym organem sądowym Narodów
Zjednoczonych. Będzie on działał zgodnie z załączonym Statutem,
który jest oparty na Statucie Stałego Trybunału Sprawiedliwości
Międzynarodowej i który stanowi część składową niniejszej
Karty.
Artykuł
93
- Wszyscy członkowie
Narodów Zjednoczonych są ipso facto stronami w Statucie Międzynarodowego
Trybunału Sprawiedliwości.
- Państwo, nie będące
członkiem Narodów Zjednoczonych, może zostać stroną w Statucie
Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości na warunkach, które w
każdym poszczególnym przypadku określi Ogólne Zgromadzenie na wniosek
Rady Bezpieczeństwa.
Artykuł
94
- Każdy członek
Narodów Zjednoczonych zobowiązuje się zastosować do orzeczeń Międzynarodowego
Trybunału Sprawiedliwości we wszystkich sprawach, w których jest
stroną.
- Jeżeli jedna ze
stron w sporze będzie się uchylała od wykonania obowiązków, które
spadły na nią w wyniku wyroku wydanego przez Trybunał, druga strona
może odwołać się do Rady Bezpieczeństwa, która władna jest, jeżeli
to uzna za konieczne, udzielić zaleceń lub postanowić, jakie środki
należy zastosować, żeby zapewnić wyrokowi wykonalność.
Artykuł
95
Nic w niniejszej
Karcie nie może stać na przeszkodzie, żeby członkowie Narodów
Zjednoczonych oddawali swoje spory do rozstrzygnięcia innym sądom
na mocy porozumień już istniejących, albo które mogłyby
być w przyszłości zawarte.
Artykuł
96
- Ogólne Zgromadzenie
albo Rada Bezpieczeństwa mogą zażądać od Międzynarodowego Trybunału
Sprawiedliwości wydania opinii doradczej w każdej kwestii prawnej.
- Również i inne
organy Narodów Zjednoczonych oraz organizacje wyspecjalizowane, którym
Ogólne Zgromadzenie może w każdym czasie udzielić odpowiedniego
upoważnienia, mogą żądać opinii doradczych od Trybunału w kwestiach
prawnych, które mogłyby nastręczyć się w zakresie ich działalności.
Rozdział
XV.
SEKRETARIAT.
Artykuł
97
W skład Sekretariatu
wchodzić będzie Sekretarz Generalny oraz personel tak liczny,
jak to będzie potrzebne dla Organizacji. Sekretarza Generalnego mianować
będzie Ogólne Zgromadzenie na wniosek Rady Bezpieczeństwa. Będzie
on głównym urzędnikiem administracyjnym Organizacji.
Artykuł
98
Sekretarz Generalny
będzie występował w tym charakterze na wszystkich posiedzeniach
Ogólnego Zgromadzenia, Rady Bezpieczeństwa, Rady Gospodarczej i Społecznej
oraz Rady Powierniczej i będzie spełniał wszelkie inne funkcje,
które mu te organa powierzą. Sekretarz Generalny będzie składał
Ogólnemu Zgromadzeniu doroczne sprawozdanie o pracach Organizacji.
Artykuł
99
Sekretarz Generalny
ma prawo zwracać uwagę Rady Bezpieczeństwa na każdą
sprawę, która, w jego mniemaniu, mogłaby zagrażać utrzymaniu
międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa.
Artykuł
100
- Przy wykonywaniu
swych obowiązków Sekretarz Generalny i jego personel nie powinni żądać
lub otrzymywać instrukcji od jakiegokolwiek rządu albo od jakiejkolwiek
innej władzy, nie należącej do Organizacji. Powinni oni powstrzymać
się od wszelkiej działalności, która mogłaby odbić się na ich
charakterze jako funkcjonariuszy międzynarodowych, odpowiedzialnych
jedynie przed Organizacją.
- Każdy członek
Narodów Zjednoczonych zobowiązuje się szanować wyłącznie międzynarodowy
charakter obowiązków Sekretarza Generalnego i jego personelu i nie
dążyć do wywierania na nich wpływu przy wykonywaniu ich obowiązków.
Artykuł
101
- Personel będzie
mianowany przez Sekretarza Generalnego zgodnie z regulaminem, wydanym
przez Ogólne Zgromadzenie.
- Odpowiedni personel
będzie przydzielony na stałe do Rady Gospodarczej i Społecznej, do
Rady Powierniczej oraz, w miarę potrzeby, do innych organów Narodów
Zjednoczonych. Personele te będą stanowiły część Sekretariatu.
- Kierowniczą zasadą
przy przyjmowaniu na służbę personelu i określaniu warunków służby
powinna być konieczność zapewnienia najwyższego poziomu ich sprawności,
kompetencji i uczciwości. Powinno się przywiązywać należytą uwagę
do tego, żeby, przy obsadzaniu stanowisk uwzględniać w jak najszerszym
stopniu zasadę geograficzną.
Rozdział
XVI.
POSTANOWIENIA
RÓŻNE
Artykuł
102
- Każdy traktat i
każdy układ międzynarodowy, zawarty przez któregokolwiek członka
Narodów Zjednoczonych po wejściu w życie niniejszej Karty, powinien
być możliwie jak najprędzej zarejestrowany w Sekretariacie i przez
Sekretariat ogłoszony.
- W razie gdyby jakikolwiek
tego rodzaju traktat lub układ międzynarodowy nie został zarejestrowany
zgodnie z postanowieniami ustępu 1 niniejszego artykułu, to żadna
ze stron umawiających się nie będzie mogła powoływać się na taki
traktat albo układ przed którymkolwiek organem Narodów Zjednoczonych.
Artykuł
103
W razie sprzeczności
pomiędzy obowiązkami członków Narodów Zjednoczonych, wynikających
z niniejszej Karty, a ich obowiązkami wynikającymi z jakiegoś
innego porozumienia międzynarodowego, pierwszeństwo będą miały
ich obowiązki wynikające z niniejszej Karty.
Artykuł
104
Organizacji
przysługiwać będzie na terytorium każdego z jej członków
taka zdolność do działań prawnych, jaka może być potrzebna
do wykonywania jej funkcji i urzeczywistniania jej celów.
Artykuł
105
- Organizacji przysługiwać
będą na terytorium każdego z jej członków takie przywileje i immunitety,
jakie są konieczne do osiągnięcia jej celów.
- Przedstawicielem
członków Narodów Zjednoczonych i funkcjonariuszom Organizacji będą
również przysługiwały takie przywileje i immunitety, jakie są konieczne
do niezależnego wykonywania ich funkcji związanych z Organizacją.
- Ogólne Zgromadzenie
może udzielać zaleceń w celu ustalenia szczegółów zastosowania
ustępów 1 i 2 niniejszego artykułu oraz może proponować Członkom
Narodów Zjednoczonych konwencje w tym celu.
Rozdział
XVII
PRZEJŚCIOWE
ZARZĄDZENIA W PRZEDMIOCIE BEZPIECZEŃSTWA
Artykuł
106
Zanim wejdą
w życie specjalne porozumienia, o których wspomina artykuł 43,
a które w mniemaniu Rady Bezpieczeństwa umożliwiają jej rozpoczęcie
wypełniania jej obowiązków przewidzianych w artykule 42, państwa,
które są stronami w Deklaracji Czterech Narodów, podpisanej w Moskwie
dnia 30 października 1943 roku, oraz Francja, będą, w myśl postanowień
punktu 5 tej Deklaracji, porozumiewać się z sobą, a w razie potrzeby
i z innymi członkami Narodów Zjednoczonych w celu podejmowania takiej
akcji wspólnej w imieniu Organizacji, jaka mogłaby się okazać niezbędną
do utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa.
Artykuł 107
Nic w niniejszej
Karcie nie może unieważniać lub wykluczać akcji w stosunku
do któregokolwiek państwa, które w ciągu Drugiej Wojny Światowej
było nieprzyjacielem któregokolwiek z sygnatariuszy niniejszej Karty,
jeżeli państwa odpowiedzialne za taką akcję, podjęły ją
lub usankcjonowały jako następstwo tej wojny.
Rozdział
XVIII.
POPRAWKI
Artykuł 108
Poprawki do
niniejszej Karty uprawomocnią się w stosunku do wszystkich
członków Narodów Zjednoczonych gdy zostaną uchwalone większością
dwóch trzecich głosów członków Ogólnego Zgromadzenia oraz ratyfikowane
przez dwie trzecie członków Narodów Zjednoczonych, włączając w
to wszystkich stałych członków Rady Bezpieczeństwa, w trybie przepisanym
przez ich odnośne konstytucje.
Artykuł 109
- Ogólna konferencja
członków Narodów Zjednoczonych, zwołana w celu rewizji niniejszej
Karty, będzie mogła zebrać się w czasie i miejscu oznaczonym uchwałą,
powziętą większością dwóch trzecich głosów członków Ogólnego
Zgromadzenia oraz uchwałą którychkolwiek dziewięciu członków Rady
Bezpieczeństwa. Każdy członek Narodów Zjednoczonych mieć będzie
na konferencji jeden głos.
- Wszelka zmiana niniejszej
Karty zalecona głosami dwóch trzecich członków konferencji wejdzie
w życie po ratyfikowaniu jej, w trybie przepisanym przez odnośne konstytucje,
przez dwie trzecie członków Narodów Zjednoczonych, włączając w
to wszystkich stałych członków Rady Bezpieczeństwa.
- Gdyby taka konferencja
nie odbyła się przed dziesiątą doroczną sesją Ogólnego Zgromadzenia,
po wejściu w życie niniejszej Karty, wniosek o zwołanie takiej konferencji
wniesiony będzie na porządek obrad tej sesji Ogólnego Zgromadzenia
i konferencja odbędzie się, jeżeli uchwała w tym duchu zapadnie
większością głosów członków Ogólnego Zgromadzenia i głosami
siedmiu jakichkolwiek członków Rady Bezpieczeństwa.
Rozdział XIX.
RATYFIKACJE I PODPISANIE
Artykuł 110
- Karta niniejsza
będzie ratyfikowana przez państwa podpisujące w trybie przewidzianym
przez odnośne przepisy konstytucyjne.
- Dokumenty ratyfikacyjne
powinny być złożone na przechowanie rządowi Stanów Zjednoczonych
Ameryki, który będzie zawiadamiał o każdym złożeniu wszystkie
państwa podpisujące oraz Sekretarza Generalnego Organizacji po jego
zamianowaniu.
- Karta niniejsza uprawomocni się po złożeniu dokumentów ratyfikacyjnych przez Republikę
Chińską, Francję, Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich,
Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Północnej Irlandii i Stany
Zjednoczone Ameryki oraz przez większość innych państw podpisujących.
Protokół złożenia dokumentów ratyfikacyjnych będzie wówczas sporządzony
przez rząd Stanów Zjednoczonych Ameryki, który odpisy jego prześle
wszystkim państwom podpisującym.
- Państwa podpisujące
niniejszą Kartę, które ratyfikują ją po jej uprawomocnieniu się,
staną się pierwotnymi członkami Narodów Zjednoczonych w chwili złożenia
ich odnośnych dokumentów ratyfikacyjnych.
Artykuł 111
Karta niniejsza, której teksty chiński, francuski, rosyjski, angielski i hiszpański
są jednakowo autentyczne, będzie złożona w archiwach rządu
Stanów Zjednoczonych Ameryki. Odpisy jej należycie uwierzytelnione
będą przez ten rząd przesłane rządom innych państw podpisujących.
Na dowód czego przedstawiciele rządów Narodów Zjednoczonych podpisali
niniejszą Kartę. Sporządzono w mieście San Francisco dnia dwudziestego
szóstego czerwca tysiąc dziewięćset czterdziestego piątego roku”.4